Balkanski klanovi, Venecuela i kokain: Šta otkrivaju međunarodne istrage

Organizovane kriminalne grupe sa Balkana imaju veze i u Venecueli. Na to ukazuju slučajevi zapljene kokaina, hapšenja i sudski postupci koji su okončani ili su još u toku.

Te grupe su označene u međunarodnim organizacijama, poput EUROPOL-a i INTERPOL-a, među ključnim za krijumčarenje kokaina iz država Latinske Amerike do Evrope, piše Radio Slobodna Evropa.

Venecuela je kao tranzitna država za šverc kokaina u fokus svetske javnosti dospela nakon što su snage Sjedinjenih Američkih Država (SAD) početkom januara uhapsile osporavanog venecuelanskog lidera Nikolasa Madura.

Njemu će se suditi u SAD po optužnici koja ga tereti da je nadgledao mrežu trgovine kokainom koja je sarađivala sa nasilnim grupama, uključujući meksičke kartele Sinaloa i Zetas, kolumbijske ljevičarske pobunjenike FARK-a i venecuelansku bandu Tren de Aragua. Maduro je na saslušanju 5. januara na sudu u Njujorku negirao krivicu.

Koji je značaj Venecuele za kriminalne grupe sa Balkana?

Kako za Radio Slobodna Evropa ukazuje Saša Đorđević, iz Globalne inicijative za borbu protiv transnacionalnog organizovanog kriminala (GI-TOC), Venecuela je važna za kokainske tokove, u koje su uključene i kriminalne mreže sa Zapadnog Balkana, zato što je “strateški izlazni koridor iz Latinske Amerike ka Atlantiku”.

“I onda uglavnom kokain iz tog dijela ide direktno ka Evropi ili preko Zapadne Afrike dolazi u Evropu”, pojašnjava Đorđević.

Za kriminalne grupe sa Balkana, Venecuela, prema njegovim riječima, jeste značajna ali ne i primarna destinacija za šverc kokaina iz Latinske Amerike u Evropu. U tom smislu daleko su značajnije Kolumbija i Brazil, a u posljednjih nekoliko godina i Ekvador.

Hapšenje Madura i akcija SAD usmjerena protiv kriminalnih grupa koje se bave švercom kokaina, prema Đorđeviću, neće imati mnogo uticaja na grupe, čiji su članovi porijeklom iz država Balkana.

“S obzirom da su ove grupe uvijek bile fleksibilne, moja je pretpostavka da će one grupe koje su koristile Venecuelu da nađu alternativne puteve u ovim zemljama u kojim, po meni, postoje mnogo značajnija uporišta”, ocenjuje Đorđević.

Ko su glavni igrači?

Vezu kriminalnih grupa sa Balkana sa Venecuelom razotkrila je zapljena kokaina kod obale Arube, blizu Venecuele u februaru 2020. godine.

Tada je holandska mornarica presrela brod “Aressa”, koji je prethodno pristao u venecuelanskoj luci Guarano. Na brodu je zaplijenjeno pet tona kokaina.

U akciji je uhapšeno 11 crnogorskih državljana koji su bili članovi posade broda. Kako je tada saopštila Uprava policije Crne Gore, zapljena kokaina u Arubi je rezultat saradnje Crne Gore, Velike Britanije, Srbije i Holandije.

Pred sudom u Arubi uhapšeni crnogorski državljani osuđeni su u martu 2021. na kazne od devet do 15 godina zatvora.

EUROPOL je u vezu sa kokainom zaplijenjenim u Arubi doveo državljanina Srbije Miroslava Starčevića, uhapšenog u maju 2023. godine sa još 12 drugih osoba. Oni se terete pred organima Srbije za međunarodnu trgovinu drogom.

Kako je Višem sudu u Beogradu potvrđeno za RSE, sudski postupak koji se vodi protiv ove grupe je u fazi glavnog pretresa.

Srpska policija označila je Starčevića kao vođu “najveće kriminalne organizacije za trgovinu drogom sa Balkana”, koja je razotkrivena uz pomoć EUROPOL-a.

Za kartel, koji je predvodio Starčević, policija u Srbiji veruje da stoji “iza višetonskih pošiljki kokaina koje su stigle u Evropu iz Kolumbije, Brazila, Ekvadora, ali i preko zapadne Afrike”.

Starčevićeva grupa se u izvještajima Globalne inicijative za borbu protiv transnacionalnog kriminala dovodi u vezu sa kavačkim kriminalnom klanom, porijeklom iz Crne Gore.

Kavački i škaljarski klan nastali su u Crnoj Gori. Riječ je o dva zaraćena kriminalna klana, u čijim sukobima je od 2014. godine život izgubilo više od 60 osoba.

Bez odgovora policija Srbije i Crne Gore

Da li su i u kojoj mjeri organizovane kriminalne grupe, čiji su članovi porijeklom iz Srbije i Crne Gore i dalje uključene u šverc kokaina povezan sa Venecuelom, nije poznato.

Na ta pitanja do zaključenja teksta nisu odgovorili ni u Ministarstvu unutrašnjih poslova Srbije, ni Crne Gore.

U EUROPOL-u su kratko za RSE naveli da ta organizacija nema direktnu saradnju sa Venecuelom, tako da podatke o uključenosti organizovanih kriminalnih grupa sa Balkana dobijaju posredno, od policija tih država.

Organizovane kriminalne grupe, čiji su članovi porijeklom iz država Zapadnog Balkana, u izvještajima međunarodnih agencija poput EUROPOL-a i INTERPOL-a označene su kao ključne za šverc kokaina iz Latinske Amerike do prvenstveno država Zapadne Evrope.

Tu poziciju, kako se navodi u izvještajima Globalne inicijative za borbu protiv transnacionalnog organizovanog kriminala, gradili su decenijama, prije svega direktnim vezama u državama koje proizvode i distribuiraju kokain.

Po čemu je Venecuela specifična?

Ono što Venecuelu čini zanimljivom, kaže Saša Đorđević iz Globalne inicijative, jeste to što se za transport kokaina iz te države koristi i pomorski i avio saobraćaj.

“To su manji avioni za koje su kontrola i monitoring mnogo manji nego za komercijalne letove”, kaže Đorđević.

U Venecueli se kokain ne proizvodi. Međutim, u izvještajima Kancelarije Ujedinjenih nacija za drogu i kriminal (UNODC) Venecuela je označena kao jedna od ključnih tranzitnih država, iz koje se kokain, proizveden uglavnom u susjednoj Kolumbiji, dalje distribuira u SAD i Evropu.

Da postoje čvrste indikacije da su dijelovi državnog aparata Venecuele duboko uključeni u kriminalne aktivnosti pokazuju nalazi posljednjeg izdanja Globalnog indeksa organizovanog kriminala, po kojem se Venecuela rangira u prvih deset odsto država na svijetu po uticaju kriminalnih aktera unutar države.

Godišnje izvještaje o Indeksu organizovanog kriminala objavljuje Globalna inicijativa za borbu protiv transnacionalnog organizovanog kriminala (GI-TOC), organizacija civilnog društva sa sjedištem u Ženevi.

U posljednjem izvještaju objavljenom u novembru 2025. navodi se da kolumbijske gerilske grupe “upravljaju lancima snabdijevanja u saradnji sa korumpiranim venecuelanskim zvaničnicima”.

“Integrisale su se u lokalne zajednice, često manipulišući mladim ljudima da rade za njih pod maskom legitimnog zaposlenja, i preuzele su lokalne pravosudne sisteme i strukture upravljanja”, navodi se.

Dodaje se da je “simbiotski odnos” između gerilskih kolumbijskih grupa i vencuelanskih državnih zvaničnika olakšao njihove operacije, što je, kako se navodi, “rezultiralo minimalnim nasiljem, ali značajnom kontrolom nad pograničnim regionima”.