Punoljetni uz iste lidere: Generacija 2008. prvi put glasa, na listama ista imena

BANJALUKA – Na opštim izborima u BiH koji bi trebalo da budu održani u oktobru 2026. godine, pravo glasa prvi put će imati punoljetni građani rođeni 2008. godine, a ako se vratimo na godinu njihovog rođena pa do danas, jedino što se nije promijenilo u ovih 18 godina jesu partije koje čine vlast i koje se pitaju za sve u BiH.

To se naročito može reći za Republiku Srpsku, u kojoj je na lokalnim izborima te 2008. pobijedio SNSD, osvojivši 32 načelničke pozicije, dok će predstojeće izbore dočekati sa još ubjedljivijom statistikom.

Najjača opoziciona stranka te 2008. godine bio je SDS, a identično je i sada.

Federacija BiH: Rokade na vrhu, ali akteri ostaju isti

U Federaciji BiH 2008. pobijedio je SDA, a odmah iza njih bili su HDZ BiH te SDP BiH. Ove tri partije i sada vode glavnu riječ u Federaciji, s tim da je došlo do rokade na prethodnim opštim izborima, jer je SDP BiH sa još nekoliko stranaka uspio da preuzme primat od SDA, dok je HDZ i dalje suvereno najjača partija sa hrvatskim predznakom u BiH.

 Isti glasački listići nakon 18 godina

Osim što građani i dalje najviše podrške daju navedenim partijama (iako postoji još nekoliko onih koje ozbiljno pretenduju da postanu vodeći politički faktor), oni praktično glasaju i za iste ljude koji su na izbornim listama bili i te davne 2008. godine.

To se prije svega odnosi na stranke koje su najveće, poput SNSD-a, SDA i HDZ BiH, a koje u institucijama, što onim u Republici Srpskoj, Federaciji BiH, te na nivou BiH, predstavljaju isti ljudi, nerijetko stariji i od 65 godina.

Niko od njih ne odriče se političkih privilegija, a čini se da to nešto naročito ne smeta ni biračima, koji ih konstantno podržavaju.

A kako stoje stvari, i nova generacija, rođena 2008. godine, imaće priliku da njihova imena zaokruži na predstojećim izborima na jesen ove godine.

Topić: Članska karta kao jedina propusnica za uspjeh

Analitičarka Tanja Topić ističe da su u BiH okoštale stare političke strukture, koje su nadživjele nekoliko političkih sistema, tako da nove generacije ne poznaju druge političke lidere sem njim.

“Oni su politički dinosaurusi koji su mladim ljudima uglavnom ponudili člansku kartu partije kao propusnicu za uspjeh”, navodi Topićeva za “Nezavisne novine”.

Kao primjer novog lica na političkoj sceni u BiH, ona uzima gradonačelnika Banjaluke Draška Stanivukovića, ali i on, kako kaže, već ima decenijsko političko djelovanje ovdje.

“On govori jezikom koji je razumljiviji mladim ljudima, ali generalno i on im nudi koncept zakovan u prošlosti, bez vizije i pogleda naprijed. Tako da i ova nova generacija ostaje zakovana među starim političkim partijama i u prošlosti”, ocjenjuje Topićeva.

 Politika kao jedini životni poziv i nedostatak alternative

Komentarišući ovaj fenomen, novinar Đorđe Vujatović ističe da se to što se pojedini u politici održavaju decenijama, dešava ponajviše iz razloga što im je politika praktično bila i jedini poziv u životu, te da su, zahvaljujući njoj, stekli sve što su mogli.

“Ako analiziramo bar 10 imena, možemo shvatiti da su pojedinci u politici čak duže od pola vijeka. Dakle, politika im je jedini poziv. Ako izuzmemo nekoliko slučajeva, nemamo situaciju da u politiku ulaze ljudi koji su već bili uspješni u drugim poljima, posebno u privredi. Samim tim, nakon obavljanja neke funkcije, nemaju se gdje drugo vratiti, već se i dalje vrte u politici, do nove prilike i nove funkcije. S obzirom na veliko iskustvo i konekcije, teško je pomisliti da bi takvi ljudi dozvolili fluktuaciju mlađih kadrova u vrh stranke, a samim tim i na pozicije u obavljanju vlasti, odnosno korištenju državnih resursa”, naglašava Vujatović za “Nezavisne novine”.

Kada je riječ o strankama u cjelini, on kaže da je potpuno normalno da postoji nekoliko velikih političkih organizacija sa organizovanom infrastrukturom i da se najveći broj političara razvija upravo kroz te stranke, jer je samo formiranje i razvoj neke partije težak posao za koji je potrebno dosta vremena.

Upravo je to, ističe, razlog što na vlasti decenijama imamo jedan isti uski krug stranaka.

“Ono što je loše, to je situacija u kojoj ne postoji veća alternativa unutar srpskog i hrvatskog etničkog korpusa, odnosno SNSD i HDZ su neprikosnoveni decenijama, dok kod Bošnjaka postoje dvije veće stranke, pa dolazi do povremenih promjena stranaka na vrhu. Formiranje novih ili manjih stranaka uglavnom služi za pojedinačne interese, pa je gledanje njih kao ozbiljnije prijetnje za promjene na vrhu iluzorno”, smatra Vujatović.