Vještačka inteligencija ulazi u državnu upravu

BEOGRAD – Vještačka inteligencija sve više postaje dio javne uprave u Srbiji, a novi javni poziv već je izazvao interesovanje institucija. Direktor Kancelarije za IT i eUpravu Mihailo Jovanović kaže da su se pojedina ministarstva prijavila već prvog dana konkursa.

Najvažnije

• Stručna znanja za razvoj i obuku AI sistema
• Bezbjedno čuvanje i upravljanje podacima
• Zaštita ličnih informacija
• Korišćenje pouzdanih i kontrolisanih alata
• Dostupnost kvalitetnih podataka

“Ima zainteresovanih ministarstava i agencija. Već prvog dana su se javila čak četiri ministarstva”, ističe Jovanović. Da bi se vještačka inteligencija primijenila u javnom sektoru, neophodno je ispuniti više preduslova.

“Postoje određeni preduslovi kada je u pitanju implementacija vještačke inteligencije – od znanja koje je potrebno da bi se asistenti vještačke inteligencije obučili, preko bezbjednosti i bezbjednog čuvanja podataka, do opreznosti da se ne koriste svjetski dostupni alati kao što su ChatGPT i Gemini zbog zaštite podataka o ličnosti”, naglašava Jovanović. Dodaje da su podaci ključni resurs za razvoj novih sistema.

“Podaci su nafta 21. vijeka i bez podataka nema razvoja vještačke inteligencije”, ukazuje Jovanović.

Upravo zbog toga, dodaje, raspisali su javni poziv i pozvali različita ministarstva i državne agencije nudeći im tehničku ekspertizu, mogućnost čuvanja podataka na bezbjedan način kada je u pitanju razvoj vještačke inteligencije i korišćenje bezbjednih alata.

“Sve u želji da unaprijedimo našu javnu upravu. Poziv traje do sredine maja i poslije toga ćemo znati u kojim sektorima i u kojim resorima ćemo primijeniti vještačku inteligenciju”, objašnjava Jovanović.

AI već u upotrebi – cilj efikasnija i transparentnija uprava

Primjena vještačke inteligencije u Srbiji već je počela, prije svega kroz AI asistente na državnim portalima. Građani već koriste ove alate za dobijanje informacija, a plan je da se njihova uloga značajno proširi.

“Već sada imamo asistente vještačke inteligencije sa kojima građani razgovaraju i dobijaju određene informacije”, kaže Jovanović. Kako navodi, cilj je da se unaprijedi rad institucija i kvalitet usluga.

“Cilj je da pravimo napredne usluge, da koristimo asistente u svom radu, kako bismo postali efikasniji, da javna uprava bude ekonomičnija, ali i da građanima i privredi pružamo bolje i transparentnije usluge”, ističe Jovanović.

Građani predlažu nove usluge – od prijave u Nacionalnoj službi za zapošljavanje do vjenčanja

Pored institucija, u proces digitalizacije uključeni su i građani, koji mogu da predlože usluge koje žele da koriste elektronskim putem. Zbog toga je u toku projekat “Ti predloži – Kancelarija za IT digitalizuje”.

“Kroz ovaj javni poziv pitali smo građane koje su to usluge koje žele da imaju na portalu elektronske uprave i na drugim državnim portalima. Iako je dosta toga digitalizovano, već sada nam se javljaju novi prijedlozi za nova rješenja”, dodaje Jovanović.

Među idejama je prijava na Nacionalnu službu za zapošljavanje, ali i zakazivanje vjenčanja i dobijanje svih termina i pripreme dokumenata prilikom vjenčanja.

“Pažljivo ćemo proučiti sve ove prijedloge sa resornim ministarstvima, jer bez njih ne možemo pristupiti digitalizaciji novih setova usluga”, navodi Jovanović.

Superkompjuteri i data centri – temelj digitalne budućnosti

Paralelno sa razvojem usluga, Srbija ulaže u infrastrukturu. U Kragujevcu se završava testiranje novog superkompjutera, koji će uskoro biti pušten u rad i dostupan i privredi.

“U samom smo finalu i pri kraju testiranja našeg drugog superkompjutera u Kragujevcu. Tokom naredne nedjelje očekujemo puštanje ovog naprednog računara”, kaže Jovanović.

“Do sada je superkompjuter bio besplatno dat na korišćenje fakultetima, naučno-tehnološkim parkovima, institutima, startapima. Svjesni smo da dalja primjena vještačke inteligencije ne može bez privrede i zbog toga ćemo, čim pustimo ovaj superkompjuter, pozvati privredu i omogućiti privredi da po cijenama koje su ispod evropskih tržišnih cijena koristi superkompjuter”, dodao je Jovanović.

Podsjetio je i da je prije dva dana u Skupštini Srbije ratifikovan sporazum za treći superkompjuter koji realizujemo u sadašnjoj saradnji sa Vladom Francuske, a koji će stići do kraja godine.

“Sa klasterom tri velika superkompjutera imaćemo računare koji su sigurno najjači u ovom dijelu Evrope i vjerujem da će, pogotovo sa uključivanjem privrede, to pospješiti primjenu u našoj državi i naravno, omogućiti dalji ekonomski rast”, smatra Jovanović.

Poručuje i da se planira dalje širenje data centara širom zemlje.

“U skladu sa strategijom ‘Srbija 2030’ širimo kapacitete ne samo u Kragujevcu, već pripremamo teren za izgradnju dva nova državna data centra u Nišu i Novom Sadu. Postoje brojni razlozi. Jedno je sigurno, energija koja je potrebna za izgradnju data centara, ali i naša želja da budemo na transverzali koja povezuje Atinu, Budimpeštu i Beč – to nam daje šansu da veliki svjetski igrači poput ‘Microsofta’ i ‘Googlea’ dođu u Srbiju”, objašnjava Jovanović.

I domaći IT sektor suočava se sa promjenama koje donosi vještačka inteligencija.

“I IT sektor mora da se mijenja. Imamo primjer da one kompanije koje su ostale tradicionalne će sigurno izgubiti svoje mjesto na tržištu. Ali evo, najnoviji podaci govore da IT sektor ne pada, iako su mnogi mislili da će. On nastavlja svoj mali rast i ovo je poziv i IT kompanijama – što prije implementirajte i transformišite svoje poslovanje ka vještačkoj inteligenciji”, zaključuje Jovanović.