RS postaje magnet za sumnjive kripto firme i poslove iz inostranstva

U Republici Srpskoj sve više međunarodnih firmi nudi posredovanje za dobijanje dozvole za kripto poslovanje, pri čemu kao prednost ističu to što BiH nije članica EU i što, samim tim, nisu obavezne da primjenjuju stroža evropska pravila.

Jedna od kompanija koja je već upisana u registar RS, a za koju je ranije bilo upozorenja iz Srbije, na svom sajtu (uz verziju na ruskom jeziku) navodi da više ne posluje od januara 2026, piše Detektor.

Kripto sektor u BiH je različito regulisan: u Federaciji BiH takve aktivnosti nisu dozvoljene, dok su u Republici Srpskoj zakonski uređene od jula 2022. godine. Komisija za hartije od vrijednosti RS vodi evidenciju pružalaca usluga povezanih s virtuelnim valutama, u kojoj je trenutno nekoliko firmi. Među njima su i subjekti na koje su ranije ukazivali regionalni regulatori, a pojedine kompanije su istovremeno aktivne i u drugim državama regiona.

Stručnjaci upozoravaju da RS može biti atraktivna za kripto firme jer kombinuje pristup evropskom tržištu i relativno blaže regulative u odnosu na EU. Dodatno se navodi da kripto sektor, zbog brzih transakcija i teže sljedivosti vlasničkih struktura, može biti zanimljiv i za kapital iz rizičnih izvora, uključujući i onaj pod sankcijama.

Posebno su aktivne konsultantske firme iz baltičkih država koje nude pomoć pri registraciji i dobijanju statusa pružaoca usluga u RS-u, često uz marketinške poruke da je poslovanje jednostavnije nego u EU. Neke od njih ističu niske zahtjeve poput minimalnog osnivačkog kapitala i mogućnosti virtuelne kancelarije, uz obavezu poštovanja mjera protiv pranja novca.

Jedna od tih firmi, estonska “SBSB Fintech Lawyers”, navodi da klijentima pruža kompletnu podršku od osnivanja kompanije do pripreme dokumentacije i AML procedura, uz tvrdnju da isključuju klijente iz Rusije i Bjelorusije zbog sankcija. Druga, litvanska “Adam Smith Corporate Law”, ističe BiH kao povoljnu destinaciju za kripto poslovanje jer nije pod MiCA regulativom EU, što smanjuje regulatorne obaveze i troškove.

Komisija za hartije od vrijednosti RS navodi da ne izdaje licence za kripto poslove, već vodi nadzor i evidenciju usklađenosti sa zakonima o sprečavanju pranja novca. Prema njihovim podacima, od uspostavljanja registra dio zahtjeva je odbijen, neki su povučeni, a nekoliko je još u obradi, dok je jedan pružalac privremeno brisan.

Među registrovanim firmama je i mjenjačnica “Tesla Trade” iz Bijeljine, koja je početkom 2026. obustavila rad. Ranije je Narodna banka Srbije upozorila da je poslovala bez dozvole u Srbiji. Vlasnik te firme je u međuvremenu osnovao slične kompanije u Crnoj Gori i Hrvatskoj, dok crnogorski regulatori navode da nijedna firma još nije zvanično upisana u njihov registar kripto pružalaca.

Regulatori u regionu upozoravaju da se kripto firme često prebacuju između jurisdikcija kako bi nastavile poslovanje u blaže regulisanim sistemima. U Crnoj Gori je, na primjer, utvrđeno da određene aktivnosti mogu potpasti pod njihov zakon čak i ako su firme registrovane u drugoj državi, posebno ako koriste lokalne domene ili ciljaju domaće korisnike.

U RS su zabilježeni i slučajevi brisanja firmi iz registra zbog nepravilnosti u radu, uključujući nedostatak obaveznih bankovnih računa, neurednu dokumentaciju i nepoštovanje propisa o izvještavanju. Nakon takvih mjera, pojedine firme mogu ponovo podnijeti zahtjev za upis ako usklade poslovanje sa zakonom.