Lokalni bh. političar se hvali vezama s ruskim ultradesničarima

Odbornik iz redova stranke na vlasti u Višegradu, na istoku Bosne i Hercegovine, promovisao je rusku ultradesničarsku organizaciju “Rusov”, čiji pripadnici učestvuju u agresiji na Ukrajinu.

Kako je Radio Slobodna Evropa (RSE) ranije pisao, Međunarodni pokret “Rusko-slovensko ujedinjenje i preporod” (Rusov) održava kontakte sa pojedinim ultradesničarskim grupama iz Srbije, a vođa tog pokreta Andrej Rodionov je u nekoliko navrata posjećivao zemlje iz regiona.

Na Telegram kanalu ove grupe je u aprilu objavljena fotografija na kojoj se vidi Velibor Zeković, odbornik Socijalističke partije Srpske (SPS) u višegradskoj Skupštini, kako na brdu Zaglavak kod Višegrada pozira sa zastavom “Rusova”.

Sa njim u društvu je i Željko Đurović, koji se prije desetak godina predstavljao kao šef srpskog ogranka Sveruskog pokreta “Kosovski front”, koji su ukrajinske vlasti označile kao entitet koji organizuje odlaske ljudi sa Balkana na ratište u Ukrajini. Đurović na rukavu jakne također ima amblem sa simbolom “Rusova”.

U potpisu fotografije se navodi da su Zeković i Đurović “srpski saveznici pokreta ‘Rusov’”, te da se nalaze “kod spomen-krsta gdje su se 1993. ruski dobrovoljci borili i prolijevali krv rame uz rame sa Srbima za srpsku Bosnu”.

Velibor Zeković nije odgovorio na pozive i poruke Radija Slobodna Evropa da govori o svojim vezama sa pokretom “Rusov”. Komentar o fotografiji nije stigao ni iz njegove Socijalističke partije Srpske.

RSE je posredstvom ruske mreže Vkontakte i elektronske pošte pisao i Željku Đuroviću, ali odgovor nismo dobili.

Odgovor je izostao i iz pokreta “Rusov”.

Veze bh. politike i ruske desnice

“Paradoks je da stranke koje se nominalno zovu socijalističkim koketiraju sa desnim organizacijama i nemaju nikakve veze sa ideologijom ljevice”, ocjenjuje za RSE Đorđe Vujatović, novinar iz Banjaluke koji prati teme u vezi sa stranim uticajima u BiH.

On, međutim, ističe da kontakti političkih aktera iz bh. entiteta Republike Srpske sa ruskim desničarskim grupama nisu izuzetak, već pravilo.

“U prošlosti smo imali slučajeve da mnogi visoki zvaničnici i funkcioneri odlaze na događaje na kojima je bio prisutan i Aleksandar Zaldostanov poznat pod nadimkom “Hirurg”, vođa ruske bajkerske grupe ‘Noćni vukovi’ koja je na crnoj listi Sjedinjenih Država”, kaže Vujatović i podvlači:

“Cijela mainstream politika je vezana za Rusku Federaciju.”

Zašto se političke stranke iz RS-a povezuju sa Rusijom?

Razloge za vezivanje mainstream stranaka iz RS-a za Rusiju Đorđe Vujatović vidi prije svega u oportunizmu političkih aktera. On naglašava da je javno mnijenje u Republici Srpskoj u velikoj mjeri naklonjeno ruskom narativu i politici Vladimira Putina.

“Politički akteri su shvatili da je to isplativo za ulazak u vlast i svi jašu na talasu tog populizma i igraju na kartu historijskih poveznica sa Rusijom, panslavizma i pravoslavlja kao faktorom povezivanja”, kaže.

Sa druge strane, dodaje Vujatović, za organizacije iz Rusije je najvažnije da svoje ideje šire van granica Rusije.

“Balkan je zbog historijskih poveznica najbolji prostor za to proksi djelovanje i iskazivanje pripadnosti multipolarnom svijetu, kako oni to zovu”, smatra sagovornik RSE.

Rusko-srpske ratne veze

Zeković i Đurović razvili su zastavu ruske organizacije iza improvizovanog krsta, napravljenog od praznih kontejnera od bacača granata, na mjestu na kojem su tokom rata u BiH devedesetih ratovali pripadnici Vojske Republike Srpske i dobrovoljci iz Rusije.

Godinama unazad boračka udruženja iz Republike Srpske organizuju obilježavanje “Dana ruskih dobrovoljaca”. Za razliku od prethodnih, ove godine su bh. vlasti zabranile ruskim dobrovoljcima ulazak na teritoriju BiH, pa su obilježavanju prisustvovali predstavnici boračkih udruženja manjeg bh. entiteta i članovi porodica dobrovoljaca iz Ruske Federacije.

Među onima kojima je ulazak u BiH bio zabranjen je i Aleksandar Kravčenko, nekadašnji ruski dobrovoljac u Bosni i osnivač organizacije “Kosovski front”, sa kojom je povezan i Željko Đurović. Njegovo udruženje je bilo aktivno i prije početka totalne invazije na Ukrajinu, tokom sukoba na istoku te zemlje u Donbasu.

Ukrajinske vlasti su “Kosovski front” označile kao organizaciju koja ima ulogu u regrutovanju dobrovoljaca sa Balkana, ali je Kravčenko to negirao u ranijem intervjuu za RSE.

Državljani BiH na ratištu u Ukrajini

U kontekstu državljana koji kao dobrovoljci odlaze na front u Ukrajini Đorđe Vujatović smatra da kontakti ruskih i srpskih aktera nisu previše zabrinjavajući za unutrašnju sigurnost BiH. On, međutim, naglašava da je problem što država rijetko sankcioniše državljane koji učestvuju na stranim ratištima.

“Odlazak na strana ratišta je kažnjiv, ali država ne reaguje, dijelom zbog toga što su neki od tih ljudi dobili rusko državljanstvo”, kaže Vujatović.

Rusko-srpske veze ostale su aktivne i nakon što je Kremlj pokrenuo vojnu invaziju na susjednu Ukrajinu u februaru 2022. godine. Tačan broj državljana BiH koji su kao plaćenici otišli na front u Ukrajini nije poznat, ali je Europol 2025. saopćio da se među stotinama identifikovanih pripadnika ruskih plaćeničkih grupa Wagner i Redut nalaze i državljani BiH, ne navodeći detaljnije podatke.

Jedno od najpoznatijih lica je Davor Savičić, bosanski Srbin, koji ima čin pukovnika Glavne uprave Generalštaba Oružanih snaga Ruske Federacije (poznatije kao GRU). Protiv njega su ukrajinske vlasti pokrenule krivični postupak zbog ratnih zločina.

“Dunav” i “Sava” sa obilježjima pokreta “Rusov”

Početkom 2023. godine, na Telegramu je objavljen videosnimak dvojice maskiranih vojnika koji su na srpskom jeziku rekli da su se priključili ruskim snagama u Ukrajini, tačnije bataljonu “Sudoplatov”.

Predstavljeni kodnim imenima “Dunav” i “Sava”, sebe su opisali kao “srpske rodoljube i rusofile” koji su došli da pomognu “ruskoj braći”.

Njihov identitet nije zvanično utvrđen, ali su istraživački mediji u Bosni i Hercegovini došli do saznanja da se radi o državljanima te zemlje, za kojima je raspisana Interpolova potjernica zbog krivičnih djela.

Na snimku na kojem su govorili “Dunav” i “Sava” nosili su obilježje pokreta “Rusov”.

Žuti soko sa simbolom solarnog krsta – inače popularnim u ikonografiji krajnje desničarskih grupa – može se vidjeti i na zastavi koju su u aprilu 2026. godine istakli Velibor Zeković i Željko Đurović.

Šta je pokret ‘Rusov’?

Riječ je o simbolu ruskog udruženja, koje u svom zvaničnom manifestu kao jedan od osnovnih ciljeva navodi obnovu “historijske Velike Rusije, zaštitnice Slavena, uporišta tradicionalnih vrijednosti i garanta izgradnje socijalno pravednog društva”.

Pokret “Rusov” podržao je proruske separatiste nakon izbijanja sukoba na istoku Ukrajine 2014. godine. Rodionov je, po sopstvenim tvrdnjama, osnovao jedinicu “Feniks” koja je ratovala u sklopu brigade “Prizrak”, u kojoj su bili i pojedini dobrovoljci iz Srbije, o čemu je RSE ranije pisao.

Andrej Rodionov i rat u Ukrajini

Na fotografiji za koju se tvrdi da je nastala 2015. na teritoriji takozvane “Luganjske Narodne Republike”, vidi se Rodionov u maskirnoj uniformi kako sa još jednim muškarcem drži crvenu zastavu sa ultradesničarskim simbolom kolovrata, poznatom i kao “slavenska svastika”.

Nakon početka invazije, Rodionov je na Telegramu objavljivao svoje fotografije u uniformi i sa oružjem, uz tvrdnje da se 2023. pridružio Dobrovoljačkom jurišnom korpusu Ruske Federacije.

‘Rusov’ i Balkan

Ovaj pokret je osnovan 2012. godine, a njegov osnivač Andrej Rodionov je u nekoliko navrata boravio na Balkanu, što je dokumentovao fotografijama na svojim društvenim mrežama.

U intervjuu za Radio Beograd 2020. godine rekao je da u njegov pokret dolaze “ne samo druge organizacije i pokreti, već i stranke”.

Istraživački mediji u Sjevernoj Makedoniji pisali su da je Rodionov od 2017. više puta posjetio tu zemlju, a u okolini Skoplja je 2018. godine organizovao kamp za učenje borilačkih vještina i “duhovnih tradicija Drevne Rusije”.

Veze pokreta “Rusov” sa ultradesničarskim grupama u Srbiji

U Srbiji Rodionov održava kontakte sa neregistrovanom ultradesničarskom grupom “Narodna patrola”, poznatom po antimigrantskim akcijama. Sa vođom te grupe, Damnjanom Kneževićem, Rodionov je 2021. u Beogradu obilježio 100. godišnjicu egzodusa ruskih monarhista iz Rusije nakon Oktobarske revolucije.

Nešto ranije iste godine Knežević je posjetio Moskvu, gdje se, između ostalih, sastao i sa Andrejem Rodionovim.

“Rusov” i grupa “Srpski soko”

U međuvremenu, “Rusov” se povezao sa grupom “Srpski soko”, malo poznatom ultradesničarskom grupom koja je u julu 2024. u Novom Sadu organizovala skup posvećen “oslobođenju Srebrenice”, aludirajući na godišnjicu genocida koji su snage Republike Srpske pod komandom Ratka Mladića počinile prilikom zauzimanja te enklave 1995. godine.

Mladić je pred Međunarodnim tribunalom u Hagu za taj i druge zločine u BiH osuđen na doživotnu robiju.

Na fotografiji objavljenoj u maju 2025. na Instagram profilu grupe “Srpski soko” vidi se Andrej Rodionov kako pozira sa trojicom maskiranih ljudi u uniformi i sa oružjem, uz istaknute zastave “Rusova” i “Srpskog sokola”.

U opisu fotografije piše: “Ruski saborci uz srpske sokole na frontu odbrane pravoslavlja”, a kao lokacija se navodi Donjeck, na istoku Ukrajine.

Zastave sa simbolima pokreta “Rusov” vijorile su se na protestima podrške ruskoj invaziji na Ukrajinu, koje su u nekoliko navrata organizovale ekstremno desničarske grupe u Beogradu.