Oštar izvještaj Evropske unije o Srbiji: Spominju se Mladić, Vučić.

Srbija je dodatno nazadovala u oblasti slobode medija, nije ostvarila napredak u vladavini prava, dok su borba protiv korupcije i organiziranog kriminala dale vrlo ograničene rezultate

To su ključne ocjene iz novog izvještaja Evropske komisije o Srbiji, koji će biti zvanično objavljen u srijedu, 4. novembra.

U dokument, koji obuhvata period od kraja 2025. do kraja septembra 2026. godine, uvid je imao Radio Slobodna Evropa, prenosi Nova.rs. Evropska komisija upozorava i da Srbija nije ostvarila napredak u usklađivanju sa zajedničkom vanjskom i sigurnosnom politikom EU.

Policija nije reagirala na napade na demonstrante

Prema izvještaju, rad demokratskih institucija u Srbiji tokom posmatranog perioda otežavala je dugotrajna politička polarizacija na državnom i lokalnom nivou. Posebno se spominju masovni studentski i građanski protesti, kao i napadi na studente, aktiviste i mirne demonstrante.

Evropska komisija navodi da nadležne institucije, uključujući policiju, u većini slučajeva nisu poduzele nikakve dalje mjere. U dokumentu se posebno upozorava na situacije u kojima su policajci bili prisutni tokom napada, ali nisu intervenisali.

„Policija je bila prisutna tokom nekoliko napada na aktiviste, medije i domaće posmatrače izbora, ali nije reagirala. Objavljeno je vrlo malo informacija o mjerama protiv policajaca za koje se sumnja da su učestvovali u slučajevima policijske brutalnosti“, navodi se u dokumentu.

Policija ulazila na univerzitete i u prostorije opozicije

U izvještaju se navodi da je policija u više navrata ulazila u univerzitetske prostorije. Među primjerima je intervencija u Rektoratu u Novom Sadu u septembru 2025. godine, nakon koje su policajci tamo ostali nekoliko sedmica.

Spominje se i ulazak policije u zgradu Univerziteta u Beogradu u aprilu 2026. godine, kao i upad u sjedište jedne opozicione parlamentarne stranke u Beogradu u martu ove godine.

Evropska komisija upozorava i na način na koji su tadašnji državni zvaničnici govorili o protestima. Nastavili su ih opisivati kao „obojenu revoluciju“, potpomognutu iz inostranstva, čiji je cilj rušenje ustavnog poretka, ali za takve tvrdnje nisu ponudili dokaze.

Upozorenje zbog tvrdnji o zvučnom topu

Poseban dio dokumenta odnosi se na protest održan 15. marta 2025. godine, tokom kojeg se pojavila sumnja na upotrebu zvučnog topa. U izvještaju se navodi da su vlasti najavljivale krivično gonjenje osoba koje su javno govorile o tom slučaju.

Prema ocjeni Evropske komisije, takve najave zastrašuju građane i ograničavaju slobodu izražavanja. U dokumentu se podsjeća i da je Evropski sud za ljudska prava još u aprilu 2025. godine donio privremenu mjeru povezanu s tim slučajem.

Sloboda medija dodatno se pogoršala

Evropska komisija ocjenjuje da je Srbija nastavila nazadovati u oblasti slobode medija. Posebno upozorava na zastrašivanje novinara, govor mržnje usmjeren protiv njih i pogoršanje njihove sigurnosti.

Stanje sigurnosti novinara u izvještaju je opisano kao razlog za veliku zabrinutost zbog dodatnog pogoršanja. Slična ocjena odnosi se i na organizacije civilnog društva, koje su, prema dokumentu, sve češće izložene pritiscima, napadima i zastrašivanju.

Od srbijanskih vlasti traži se i da javnosti objektivnije i aktivnije objašnjavaju proces proširenja Evropske unije te da poduzmu efikasnije mjere protiv širenja dezinformacija.

EU kritikuje veličanje Ratka Mladića

Značajan dio izvještaja posvećen je odnosu srbijanskih vlasti prema ratnim zločinima, posebno reakcijama na smrt i sahranu Ratka Mladića, pravosnažno osuđenog za genocid u Srebrenici, zločine protiv čovječnosti i ratne zločine.

Evropska komisija ocjenjuje da je Mladićeva sahrana, održana uz podršku i prisustvo visokih državnih zvaničnika, doprinijela veličanju ratnih zločina. „Time se podriva put Srbije prema EU“, navodi se u izvještaju.

Srbija, prema dokumentu, još nije pokazala stvarnu posvećenost istragama i suđenjima za ratne zločine. Upozorava se da država i dalje izbjegava krivično gonjenje visokorangiranih osumnjičenih, dok se postupci vode sporo.

Poseban problem predstavlja i više od 1.800 neriješenih predmeta, što Evropska komisija ocjenjuje kao veoma ozbiljan razlog za zabrinutost.

„Brojne srbijanske političke stranke, političari i mediji nastavili su bez ikakvih posljedica podržavati osuđene ratne zločince i negirati ratne zločine, uključujući genocid u Srebrenici“, navodi se u izvještaju.

Bez značajnog napretka u odnosima s Kosovom

Kada je riječ o dijalogu Srbije i Kosova, Evropska komisija smatra da su unutrašnjopolitički problemi na obje strane spriječili odlučnije korake ka provedbi Sporazuma o putu ka normalizaciji odnosa.

Sporazum je dogovoren 2023. godine u Briselu i Ohridu, ali njegova provedba i dalje kasni. Situaciju na sjeveru Kosova Komisija opisuje kao mirnu, ali krhku.

U izvještaju se ponovo naglašava da je napredak Srbije i Kosova na putu ka članstvu u Evropskoj uniji direktno povezan sa stvarnim napretkom u normalizaciji njihovih odnosa.

„Normalizacija nije samo uslov na evropskom putu. Ona je ključna za sigurnost, stabilnost i ekonomski razvoj oba društva i cijele regije. Nedostatak napretka ima političku i ekonomsku cijenu i nosi rizik da obje strane zaostanu u trenutku kada je proces proširenja ponovo dobio zamah“, navodi se u dokumentu.

Vučićeve izjave o Crnoj Gori također u izvještaju

Odnosi Srbije i Crne Gore ocijenjeni su kao uglavnom stabilni, ali uz niz međusobnih optužbi tokom posmatranog perioda. Posebno se spominju tenzije povezane s obilježavanjem 20. godišnjice crnogorske nezavisnosti.

U izvještaju se navodi da je bivši srbijanski predsjednik Aleksandar Vučić dao nekoliko izjava kojima je dovodio u pitanje nezavisnost Crne Gore.

Evropska komisija spominje i incident uoči samita u Tivtu, kada je crnogorska policija 3. juna 2026. godine vratila u Beograd čarter let sa 87 Vučićevih pristalica.

Kod putnika su pronađeni komunikacijska oprema i transparent s natpisom „Srbija pobjeđuje“. Nakon tog događaja Srbija je pooštrila kontrole i zadržavala crnogorske državljane na graničnim prijelazima i na beogradskom aerodromu.

U izvještaju se zaključuje da je Srbija učestvovala na junskom samitu u Tivtu, ali je bojkotovala samit Evropske unije i Zapadnog Balkana, održan u decembru prošle godine u Briselu.

Vijesti.ba