Institucije BiH: Stekli uslove za penziju, pa otišli na plaćeni godišnji odmor

U institucijama BiH u proteklom periodu uočena je sve češća pojava koja se odnosi na zloupotrebe u domenu penzionisanja zaposlenih. Na osnovu provedene revizije u institucijama BiH, državni revizori su konstatovali slučajeve odobravanja prava korištenja godišnjeg odmora za tekuću godini nakon sticanja uslova zaposlenih na penzionisanje.

Kako su naveli, u tim slučajevima je tek istekom posljednjeg dana godišnjeg odmora doneseno rješenje o prestanku radnog odnosa. 

Revizori: Sporno mišljenje koje izdaje Ministarstvo pravde BiH

“Uglavnom se radi o slučajevima kada su zaposleni ispunili uslove za penzionisanje početkom godine. U ovakvim slučajevima je zaposlenima produžen radno pravni status, te na taj način nije ostvaren princip jednakog postupanja za sve zaposlene u institucijama BiH”, navodi se u izvještaju Ureda za reviziju institucija BiH o radu Ministarstva pravde BIH u 2025. godini.

Institucije su se, navode revizori, u navedenim slučajevima pozivale na mišljenje Ministarstva pravde BiH kojim upravlja ministar Davor Bunoza. Budući da važeći zakonski propisi Zakon o radu u institucijama i Zakon o državnoj službi u institucijama BiH ne prepoznaju okolnosti koje institucijama BiH ostavljaju mogućnost zadržavanja državnih službenika i zaposlenika u radnom odnosu nakon sticanja uslova za prestanak radnog odnosa. 

“Stav Ministarstva pravde BiH naveden u predmetnom mišljenju doprinosi dodatnim nejasnoćama te stoga smatramo da je isti potrebno preispitati. Imajući u vidu da je godišnji odmor plaćeni period odsustva s rada koji zaposleni ostvaruje dok traje radni odnos, smatramo da se njegovo korištenje treba omogućiti dok traje radni odnos”, naveli su revizori.

Različite prakse u postupanju institucija BiH

Mišljenja su da bi eventualna primjena principa srazmjernosti, prema kojem bi se pravo na godišnji odmor u godini prestanka radnog odnosa utvrđivalo srazmjerno vremenu provedenom u radnom odnosu tokom te godine bila primjerena. Međutim, dodaju, važećim zakonskim propisima to nije jasno uređeno. Također, ističu, na ovaj način bi bio zadovoljen i princip jednakosti i nediskriminacije svih zaposlenih u institucijama BiH.

Također, revizori su konstatovali i postojanje različite prakse u postupanju institucija BiH, što ukazuje na potrebu njihovog dosljednog i ujednačenog tumačenja i primjene.

Naime, državnim službenicima i zaposlenicima koji nisu rukovodioci institucija u pravilu prestaje radni odnos ispunjavanjem zakonom propisanih uslova za penzionisanje, dok pojedini imenovani rukovodioci institucija, i pored ispunjavanja uslova za prestanak radnog odnosa, nastavljaju radni angažman jer ih organ nadležan za njihovo imenovanje nije blagovremeno razriješio. 

Poslanici i delegati Prekidaju radni odnos pa ga opet uspostavljaju

“S druge strane, za izabrana lica, poslanike i delegate u Parlamentarnoj skupštini BiH,u pravilu, danom ispunjavanja uslova za penzionisanje, se prekida radni odnos, radi ostvarivanja prava po osnovu penzionisanja, te se isti ponovo uspostavlja.

Ovakva praksa je konstatovana i kod savjetnika imenovanih lica s obzirom na to da je odredbama Zakona o državnoj službi u institucijama BiH propisano da se uslovi za imenovanje i penzionisanje ne odnose na savjetnike članova Parlamentarne skupštine, članova Predsjedništva, predsjedatelja Vijeća ministara BiH, ministara i zamjenika ministara, guvernera i viceguvernera Centralne banke”, navode revizori.

Upravni inspektorat je u skladu sa Zaključkom Predstavničkog doma Parlamentarne skupštine BiH od 1. 9. 2025. godine obavio posredni inspekcijski nadzor u 65 institucija iz svoje nadležnosti i dostavio podatke o zaposlenim koji su ispunili zakonske uslove za penzionisanje.

Prema prezentovanim podacima, od ukupnog broja institucija koje su dostavile informacije (63 institucije), u 13 institucija utvrđeno je da se u radnom odnosu nalaze osobe koje su ispunile zakonom propisane uslove za prestanak radnog odnosa. I to ukupno 22 osobe, uglavnom savjetnici i imenovane osobe.