Netanyahuovi ratovi sve skuplji za Izrael, stručnjaci upozoravaju na mogućnost fiskalne krize

Prema analizi koju je objavio Calcalist, a prenio Ynetnews, Izrael se suočava s rastućim pritiskom na javne finansije jer troškovi rata i novi zahtjevi za odbranu guraju zemlju prema većem dugu i slabijoj fiskalnoj stabilnosti.

Vlada premijera Benjamina Netanyahua pokušava obuzdati izdvajanja za odbranu nakon 7. oktobra 2023. dok istovremeno razmatra višegodišnji plan vrijedan 94,5 milijardi dolara.

U izvještaju se navodi da su Netanyahuove povjerljive “Smjernice doktrine i politike za 2025-2026”, pripremljene krajem 2025. godine, promijenile sigurnosnu strategiju zemlje i naložile vojsci da se pripremi za više frontova i scenarija.

Dokument je, prema toj analizi, praktično postao otvorena lista nabavki, a procjena odbrambenih zvaničnika bila je da bi najšire tumačenje takve politike koštalo oko 800 milijardi šekela, odnosno 271 milijardu dolara.

Kasnije su Netanyahuu predstavljene dvije alternativne varijante, jedna od 152,6 milijardi dolara i druga od 84,8 milijardi. Nakon pregovora ministarstava finansija i odbrane postignut je kompromis od 94,5 milijardi dolara za period od 10 godina, a dio plana, uključujući kupovinu dvije nove eskadrile ratnog zrakoplovstva, odobren je u nedjelju.

Izvještaj upozorava da su ekonomske posljedice plana “dramatične”. Guverner Banke Izraela Amir Yaron već je ocijenio da je zemlja na putu rasta zaduženosti, a odnos duga i BDP-a mogao bi do 2035. dosegnuti 83 posto. Ta procjena zasniva se na pretpostavci da će rat uskoro završiti, iako analiza navodi da prema takvom scenariju treba biti skeptičan.

Dodatni pritisak stvara i spor između ministarstava finansija i odbrane. Ministarstvo odbrane za 2026. traži još 30 milijardi šekela mimo ratnih troškova, iako je u decembru 2025. dogovoren budžet od 37,6 milijardi dolara, uz dodatnih 1,3 milijarde koje bi bile prebačene naknadno.

Poslije rata budžet je ponovo otvaran pa je dodijeljeno još 10,8 milijardi dolara za potrebe sukoba, dok se o rezervi od 2,3 milijarde još odlučuje.