Počela realizacija jedne od najvažnijih saobraćajnica u BiH

Brza cesta Mostar sjever – Polog – Široki Brijeg – Grude – granica Republike Hrvatske jedan je od najvažnijih infrastrukturnih projekata u Hercegovini, saopšteno je iz JP “Autoceste FBiH”.

Iz ovog preduzeća navode da će izgradnja brze ceste omogućiti bolje povezivanje Hercegovine sa Koridorom 5c, graničnim prelazima prema Hrvatskoj i evropskim transportnim tokovima. Projekat bi trebalo da doprinese i većoj bezbjednosti saobraćaja, rasterećenju postojećih magistralnih puteva, kao i stvaranju boljih uslova za privredni razvoj, turizam i mobilnost stanovništva.

Pravac prepoznat kao strateški važan

Kako je saopšteno, strateški značaj ovog pravca potvrđen je Transportnom strategijom Federacije BiH za period 2016-2030. godine, kojom je predviđena priprema i izgradnja brze ceste dužine oko 61 kilometar na pravcu Mostar – Široki Brijeg – Grude – granica Hrvatske.

Kao nosioci aktivnosti određeni su Federalno ministarstvo prometa i komunikacija i JP “Autoceste Federacije BiH”, dok su kao mogući modeli finansiranja predviđeni kreditni aranžmani i koncesioni modeli.

Iz “Autocesta FBiH” ističu da je dodatna potvrda značaja projekta njegovo uvrštavanje u procese razvoja indikativnog proširenja Transevropske transportne mreže (TEN-T) na zemlje zapadnog Balkana.

Pravac Mostar – Vinjani uključen je u dokument “Development of Indicative TEN-T Extension of the Trans-European Transport Network (TEN-T) in the Western Balkans“, koji je Transportna zajednica objavila u maju 2025. godine. U tom izvještaju evidentiran je kao međunarodna drumska veza dužine oko 53,8 kilometara, koja povezuje Mostar sa graničnim prelazom Vinjani i putnom mrežom Hrvatske.

Dionica Mostar sjever – Polog u fazi projektovanja

Dionica Mostar sjever – Polog, dužine oko 20,3 kilometra, trenutno je u fazi izrade idejnog projekta i prateće studijske dokumentacije.

Prema saopštenju, u ranijem periodu izrađeno je idejno rješenje trase, zajedno sa Studijom prethodne izvodljivosti. Na osnovu idejnog rješenja iz 2019. godine urađena je i prethodna procjena uticaja na životnu sredinu, koja je obuhvatila i procjenu demografskih uticaja na području planirane trase.

Procijenjena vrijednost izgradnje ove dionice, prema idejnom rješenju iz 2019. godine, iznosi 461.893.790 KM bez PDV-a.

Ugovor za izradu idejnog projekta zaključen je 24. aprila 2023. godine sa konzorcijumom IPSA Institut d.o.o. Sarajevo i IGH d.o.o. Mostar. Ugovor obuhvata izradu idejnog projekta, Studije izvodljivosti, saobraćajne studije, Studije uticaja na životnu sredinu, elaborata za pribavljanje urbanističke saglasnosti i izvođenje istražnih radova.

Vrijednost ugovora iznosi 1.493.890 KM bez PDV-a, a finansiranje je obezbijeđeno kroz Program utroška sredstava “Kapitalni transferi javnim preduzećima – Za putnu infrastrukturu” Vlade Federacije BiH.

Zaključena četiri aneksa ugovora

Tokom realizacije ugovora zaključena su četiri aneksa. Aneks 1 potpisan je 15. januara 2024. godine, Aneks 2 30. avgusta 2024. godine, Aneks 3 13. novembra 2025. godine, a Aneks 4 17. marta 2026. godine.

Iz “Autocesta FBiH” navode da je zaključivanje aneksa bilo uslovljeno potrebom ažuriranja Elaborata zaštite izvorišta Radobolja i Studenac, produženjem rokova za izradu tih elaborata i pribavljanjem mišljenja Grada Mostara o položaju trase.

U okviru pripreme projektne dokumentacije provode se i istražni radovi potrebni za definisanje tehničkih rješenja i položaja trase. Ažuriran je i Elaborat zaštite izvorišta Radobolja i Studenac radi usklađivanja sa Pravilnikom o načinu utvrđivanja zona sanitarne zaštite i zaštitnih mjera za izvorišta vode za javno vodosnabdijevanje iz 2012. godine.

Nakon završetka Studije uticaja na životnu sredinu planirano je sprovođenje javne rasprave, u skladu sa važećim propisima iz oblasti zaštite životne sredine.

Elaborat eksproprijacije izrađuje se u okviru važećeg ugovora, zbog čega postupci eksproprijacije za ovu dionicu još nisu pokrenuti.

Na dionici prema Hrvatskoj počela izgradnja

Za razliku od dionice Mostar sjever – Polog, dionica Polog – granica Republike Hrvatske već je u fazi izgradnje pojedinih sekcija.

Za kompletnu trasu izrađeni su idejni i glavni projekat, pribavljena urbanistička saglasnost i načelno odobrenje za građenje, a projekat je usklađen sa prostorno-planskom dokumentacijom.

Izrada idejnog i glavnog projekta ugovorena je 25. juna 2020. godine sa grupom projektanata koju čine Institut IGH d.d. Zagreb, IGH d.o.o. Mostar, “Integra” d.o.o. Mostar i “Geocon” d.o.o. Čitluk.

Vrijednost ugovora iznosila je 7.765.911 KM bez PDV-a, a finansiranje je obezbijeđeno vlastitim sredstvima JP “Autoceste Federacije BiH”.

Vlada Federacije BiH je 2. juna 2022. godine donijela odluku o utvrđivanju javnog interesa za izgradnju dionice Polog – granica Republike Hrvatske, čime su stvoreni uslovi za eksproprijaciju zemljišta i nastavak realizacije projekta.

Ugovorene sekcije

Za izgradnju su ugovorene sekcije Podledinac – Grude istok i Polugrno – Podledinac, dok se preostalih pet sekcija nalazi u fazi eksproprijacije zemljišta.

Procijenjena vrijednost izgradnje kompletne dionice prema glavnom projektu iznosi 476.033.796 KM bez PDV-a.

U oktobru 2025. godine zaključeni su ugovori za izgradnju sekcija Podledinac – Grude istok i Polugrno – Podledinac, ukupne vrijednosti oko 106,4 miliona KM bez PDV-a. Sredstva za realizaciju obje sekcije obezbijeđena su iz budžeta Federacije BiH.

Iz “Autocesta FBiH” poručuju da se projekat razvija istovremeno kroz faze projektovanja i izgradnje. Dok se na dionici Mostar sjever – Polog završavaju ključni planski, projektni i studijski dokumenti, na dionici Polog – granica Republike Hrvatske već su počeli radovi na prvim ugovorenim sekcijama.

Kako navode, ovakva dinamika potvrđuje da se jedan od najvažnijih infrastrukturnih projekata u Hercegovini postepeno pretvara iz planskog dokumenta u konkretnu saobraćajnu investiciju regionalnog i međunarodnog značaja.