Rumunsko Ministarstvo odbrane obračunalo je izraelskoj kompaniji Elbit Systems penale od oko 500 miliona leja, što je približno 100 miliona eura, zbog kašnjenja u isporuci dronova Watchkeeper X. Bukurešt je za ovu vojnu opremu već uplatio avans, ali letjelice još nisu isporučene.
Tekst se nastavlja ispod oglasa
Rumunski ministar odbrane Radu Miruca (Radu Miruță) izjavio je za portal DeFapt.ro da je ministarstvo izraelsku kompaniju obavijestilo o obračunu dnevnih penala. Prema njegovim riječima, nakon 301 dana kašnjenja iznos je dostigao približno 500 miliona leja, bez PDV-a.
U skladu s rumunskim propisima, ovaj iznos dospijeva na naplatu po zaključenju ugovora.
Portal DeFapt.ro još je u septembru objavio da je rumunsko ministarstvo za prve sisteme uplatilo avans od gotovo 300 miliona leja, iako do tada nije preuzelo nijednu letjelicu. Od tada nije bilo zvanične potvrde da su dronovi isporučeni, niti da je ugovor raskinut.
Ugovor vrijedan 380 miliona eura
Rumunija je u decembru 2022. godine s kompanijom Elbit Systems zaključila okvirni sporazum o nabavci sedam sistema Watchkeeper X, od kojih je šest namijenjeno kopnenim snagama, a jedan mornarici.
Vrijednost sporazuma iznosila je oko 1,89 milijardi leja bez PDV-a, odnosno približno 380 miliona eura prema tadašnjem kursu. Svaki sistem obuhvata zemaljsku kontrolnu stanicu i tri bespilotne letjelice, što znači da je ukupno planirana nabavka 21 drona.
Tekst se nastavlja ispod oglasa
Prvi ugovor, potpisan u junu 2023. godine, odnosio se na tri sistema s pratećom logističkom podrškom. Rok za njihovu isporuku bio je 19. juni 2025. godine.
Prema hronologiji koju je rumunsko Ministarstvo odbrane objavilo u aprilu, Elbit je u oktobru 2023. zatražio pomjeranje roka za šest mjeseci, pozivajući se na višu silu zbog izraelske vojne operacije u Gazi.
Rumunska strana odobrila je odgodu od tri mjeseca, a potom i dodatnih 33 dana, čime je novi rok pomjeren na 22. oktobar 2025. godine. Treći zahtjev za produženje, podnesen u martu ove godine, odbijen je uz obrazloženje da je ugovorne obaveze trebalo ispuniti prije događaja na koje se kompanija pozvala.
Razmatrali i raskid ugovora
Rumunski ministar odbrane Miruca početkom aprila najavio je da razmatra mogućnost raskida ugovora. Upozorio je da vojna oprema koja stigne s nekoliko godina zakašnjenja, čak i ako ispunjava određene tehničke zahtjeve, možda više neće biti relevantna. Tada je iznos penala procijenio na oko 60 miliona eura.
Sredinom aprila održao je sastanak s predsjednikom kompanije Elbit Bezhalelom Maklisom (Bezhalel Machlis), kojem je prisustvovao i izraelski ambasador u Bukureštu Lior Ben Dor (Lior Ben Dor).
Nakon razgovora, rumunsko Ministarstvo odbrane saopćilo je da su penali procijenjeni na 265,5 miliona leja. Tada je navedeno da su sve mogućnosti i dalje otvorene, uključujući i raskid ugovora.
Iz Elbita su u aprilu tvrdili da su sistemi spremni za završna testiranja u Rumuniji te da kompanija ostaje posvećena realizaciji programa.
Ugovorom je predviđeno i da se dio letjelica i opreme proizvodi u Rumuniji, u saradnji s kompanijama iz domaće odbrambene industrije.
