AUTOR:
Portal 072info

DATUM:

Pored političkog populizma u našoj zemlji često se susrećemo i s njegovom ekonomskom verzijom, jednako opasnom i štetnom. Ekonomski analitičar Admir Čavalić objavio je knjigu o ekonomskom populizmu, a za Klix.ba pojašnjava osnovne postavke ovog ekonomomskog fenomena. Čavalić kaže kako ekonomski populizam podrazumijeva doktrinu koja koristi ekonomske teme kako bi podilazila javnosti, naročito sa ciljem pokušaja diskreditacije određenih imagiranih elita.

“Dakle, klasični populizam obilježen ekonomskom tematikom, odnosno ekonomskim mitovima, kako su označeni u okviru ove knjige. Postoji jedna čitava ekonomska mitologija svojstvena Bosni i Hercegovini kojom se stvara populistički narativ, a koji nastoji objasniti položaj male eksploatisane zemlje u velikom globaliziranom svijetu koji kontrolišu određene elite”, pojašnjava on.

Problem kod ekonomskog populizma je što ne donosi rezultate, dodaje, barem shodno ekonomskim parametrima.

“Ekonomski populizam nastoji predstaviti postojeće bogatstvo pojedinih zemalja na jedinstven, neargumentovan, način. Tako se uzrok bogatstva Zapada, shodno populističkom narativu, uglavnom svodi na ratove, kolonijalizam i ropstvo, eventualno prirodne resurse. Ovo je, istina, historijski teret, ali koji su dijelile brojne druge zemlje svijeta koje su danas manje-više siromašne, odnosno relativno neuspješne. S druge strane, moderna ekonomska nauka uzroke bogatstva posmatra potpuno drugačije: institucije, ekonomske slobode, poduzetništvo nacije, buržoarske vrline, vladavina prava, mogućnost eksperimenta, odnosno kreativne destrukcije, disrupcije, otvorenost ekonomije”, navodi on.

Ekonomska mitologija Bosne i Hercegovine je veoma interesantna, nastavlja Čavalić, od poljoprivrede kao strateške grane, preko kupovine domaćih proizvoda pa sve do toga da postoji nekakvo “porodično srebro” u formi javnih kompanija koje trebamo čuvati.

“Još uz to periodično tragamo za naftom ili nekim drugim prirodnim resursima koji treba da naprave čudo. Realnost je potpuno drugačija – Bosna i Hercegovina je industrijska zemlja, zbog veličine domaćeg tržišta, prirodno orijentisana na izvoz, sa izuzetno niskom konkuretnosti javnog sektora, shodno posljednjim analizama MMF-a. Naš progres je determinisan reformama u pravcu liberalizacije ekonomije, odnosno oslobađanja potencijala privatnog sektora. Sve ostalo ide kao dodatak navedenom. Kako bi ovo ostvarili, naši najveći resursi se ne odnose na šume, vode, pa čak ni na rude, već ljude. Danas je samo jedan pojedinac dovoljan (poput Gatesa ili Muska) da pomjeri čitavu granicu proizvodnih mogućnosti jedne zemlje”, izjavio je.

Kada je riječ o posebno opasnom obliku ekonomskog populizma, dodaje, onda je to bez sumnje onaj koji se odnosi na pokušaje ugrožavanja institucije valutnog odbora.

“Imamo nekakav mit o tome da je konkurentnost privrede manjih zemalja uslovljena nerealnim ekonomskim parametrima (produktivnost i slično), već monetarnim manevrima. Slično kao kod mjere zabrane uvoza, podrazumijeva se, ceteris paribus, da ostale zemlje naivno i krajnje indiferentno posmatraju naše (monetarne, vanjskotrgovinske u ovom slučaju) aktivnosti. Opet, činjenice govore o tome da smo prilično loši pri primjeni svih ostalih dostupnih instrumenata makroekonomske politike, tako da je vjerovatno da bismo imali isti učinak i kod monetarnih. Jedino što pritom možemo ugroziti funkcionisanje čitavog ekonomskog sistema, pa čak i društva u cjelini”, navodi on.

Čavalić u knjizi “Populizam” kroz izabrane teme analizira fenomen populizma iz različitih aspekata društvenih nauka – ekonomije prije svega, ali također i psihologije, filozofije, prava, politike, komunikologije…

“Posebno interesantni su dijelovi koji se odnose na bihevioralnu ekonomiju, značaj finansijske pismenosti u borbi protiv populizma, ali i neke specifične teme poput makroekonomskog populizma. Tu su svakako i kritički osvrti na socijalističke mitove. Cilj je da se predstavi ovaj fenomen i to u negativnom kontekstu, te ponude neke smjernice kako minimizirati utjecaj populizma pri donošenju svakodnevnih političkih odluka. Ovo će biti teško, naročito zbog aktuelne korona krize koja je ozbiljno poremetila ideju globalizacije. Zbog toga smo jedno čitavo poglavlje knjige posvetili koronavirus populizmu”, zaključio je.

Knjigu “Populizam, izabrane teme” izdalo je Udruženje Multi i Internacionalna poslovno-informaciona akademija Tuzla, a Čavalić ju je uredio. Pored klasičnog printanog izdanja knjige, urađeno je i prilagođeno internet izdanje koje se može preuzeti besplatno.

Klix.ba