Tišina kod Šamca: Zaštićena močvara koja brani od poplava i doprinosi razvoju

Zaštićeno stanište Tišina kod Šamca jedno je od malobrojnih očuvanih prirodnih vlažnih staništa u plavnom području rijeke Save u BiH, koje je važno stanište za brojne vrste biljnog i životinjskog svijeta, ali ima itekako veliku ulogu u zaštiti od poplava.Suština ovog zaštićenog područja prirode jesu tri starače, odnosno barske ili jezerske površine, koji su po porijeklu, zapravo, stari tokovi rijeke Save. Starače ili mrtvaje, kako ih još narod zove, predstavljaju prirodni fenomen i hidrološki spomenik prirode, koja danas nestaje ubrzanim zarastanjem i zamuljivanjem ili, što je tragičnije, svjesnim zatrpavanjem i isušivanjem radi dobijanja poljoprivrednog zemljišta.S druge strane, izgradnjom kanala za odvodnju i nasipa nestaju razlozi za nastanak novih starača, tako da sa njima polako nestaje i živi svijet karakterističan za barska područja, ali i tradicionalni način života.Upravo stoga, Opština Šamac je još davne 1985. godine prepoznala prirodne vrijednosti, ali i privredne potencijale ovog područja i baru Tišina proglasila prirodnom rijetkošću, čime je, praktično, započela institucionalna zaštita ovog područja. Opština Šamac je i u svom Prostornom planu iz 2016. prepoznala Tišinu kao prirodno dobro i predvidjela neku vrstu zaštite.Vlada Republike Srpske je, na inicijativu Društva za istraživanje i zaštitu biodiverziteta Banja Luka, svojom odlukom Tišinu zaštitila u kategoriji zaštićeno stanište na površini od 196,49 ha, čime su pod zaštitu stavljene bare i močvare Mala tišina, Velika tišina, plavna livada Odmut i kanal Žandrak sa okolnim poplavnim šumama. Istom odlukom Opština Šamac je proglašena upravljačem ovog područja.Republički zavod za zaštitu kulturno-istorijskog i prirodnog nasljeđa Republike Srpske je, radeći studiju zaštite ovog područja, na području močvarno-barskog kompleksa Tišina i Odmut, registrovao preko 340 biljnih i životinjskih vrsta, od kojih su mnoge pod strogom zaštitom Evropske unije, što predstavlja izuzetnu vrijednost i što je doprinijelo da samo Zaštićeno stanište Tišina sa svojim okruženjem bude predloženo kao dio buduće Natura 2000 mreže u cijeloj Bosni i Hercegovini i EU.U Opštini Šamac ističu da je značaj Tišine za ovu opštinu nemjerljiv, kako sa ekološkog, tako i sa razvojnog aspekta. Jadranko Todorović, načelnik Odjeljenja za privredu u Opštini Šamac, kaže da Tišina nije samo zaštićeno područje na papiru i da predstavlja identitet Šamca.Kao upravljač ovog staništa, Opština Šamac prepoznaje ogroman potencijal za razvoj naučnoistraživačkog, ali i održivog turizma. Naš cilj je da sačuvamo ovaj ekosistem za buduće generacije, dok istovremeno omogućavamo lokalnom stanovništvu i ribolovcima iz SRD Šamac da uživaju u blagodatima ovog prostora na kontrolisan i održiv način, kaže Todorović i dodaje da su planirana infrastrukturna ulaganja, koja će biti u potpunom skladu sa ambijentom.U planu je uređenje staza za šetnju, postavljanje vizitor centra, sa pratećom suvenirnicom i edukativnih tabli, koristeći isključivo prirodne materijale poput drveta. Želimo da Tišina postane edukativni centar na otvorenom, gdje će posjetioci moći da uče o prirodi, a da pritom ne ostavljaju negativan trag u prostoru, navodi Todorović i ističe da će svaka intervencija biti pažljivo planirana u saradnji sa stručnjacima i Društvom za istraživanje i zaštitu biodiverziteta, koje je i bilo podnosilac inicijative za proglašenje Tišine zaštićenim područjem.On naglašava da je Opština Šamac u potpunosti opredijeljena za očuvanje ovog dragocjenog prirodnog resursa.Bara Tišina ostaje otvorena i na raspolaganju svim udruženjima građana, ekološkim organizacijama, obrazovnim institucijama i zainteresovanim pojedincima za sve vidove promocije, edukativne aktivnosti ili istraživačke projekte, kaže Todorović.Ministar za prostorno uređenje, građevinarstvo i ekologiju Republike Srpske Bojan Vipotnik kaže da je upravljanje Zaštićenim staništem Tišina primjer dobre saradnje republičkih i lokalnih vlasti i uzor koji bi trebalo da slijede i druge lokalne zajednice.Uspješno upravljanje Tišinom je u značajnoj mjeri opredijelilo Ministarstvo i Vladu da izmijeni odluke u slučaju Parka prirode Tara, na području opštine Foča, i Zaštićenog staništa Gromiželj, na području grada Bijeljina, i upravljanje ovim zaštićenim prodručjima povjeri lokalnim upravama, kaže Vipotnik i ističe: “Glavni korisnici zaštićenog područja Tišina su lokalno stanovništvo i Sportsko-ribolovačko društvo Šamac, a uređena turistička infrastruktura – edukativne staze, info-edukativne table, osmatračnice i centar za posjetioce, kao i organizacija velikog broja aktivnosti poput sportskog ribolova i vožnje čamcem pružiće mogućnost za veći broj individualnih i grupnih posjeta”.Ministar Vipotnik kaže da će predložiti da se u školske programe, u okviru terenske nastave ili škole u prirodi, predvide posjete zaštićenim područjima u Republici Srpskoj.Zaštićeno područje Tišina je, uz sva ostala zaštićena prodručja u Republici Srpskoj, odlična nastavna baza za studente prirodnih nauka, ali i za najmlađe, učenike osnovnih škola, koji se tek upoznaju sa prirodom i njenim bogatstvom. Smatram da naša djeca moraju od prvih školskih dana znati kakvim prirodnim bogatstvom raspolažemo, jer samo tako će naučiti da ga čuvaju, zaključio je on.Zaštićeno stanište Tišina nalazi se uz rijeku Savu, u neposrednoj blizini svih postojećih, ali i planiranih saobraćajnica. Zahvaljujući dobroj saobraćajnoj povezanosti, blizini drugih prirodnih i kulturno-istorijskih znamenitosti, ali prije svega zbog svoje unikatnosti, Tišina je značajan resurs, koji može unaprijediti turističku ponudu, ali i privredu Šamca u cjelini.