Rat u Iranu prijeti inflacijom i rastom kamatnih stopa u Evropi

Ekonomisti upozoravaju da bi rast cijena nafte i plina, potaknut ratom u Iranu, mogao ponovo povećati inflaciju u eurozoni i natjerati Evropsku centralnu banku (ECB) da tokom 2026. godine razmotri podizanje kamatnih stopa. Nakon što je američki predsjednik Donald Tramp izjavio da se vojna kampanja protiv Irana približava kraju, tržište nafte doživjelo je dramatičan preokret.

Cijena nafte je u samo jednom danu naglo pala, ali se taj pad još uvijek nije osjetio na benzinskim pumpama širom Evrope. Tramp je na konferenciji za medije rekao da su američke i izraelske snage postigle brz napredak u operacijama protiv Irana te naglasio da Sjedinjene Američke Države neće dozvoliti poremećaje u globalnoj opskrbi energentima, uključujući strateški važan Hormuški moreuz.

– Opskrba naftom bit će dramatično sigurnija – rekao je Tramp, dodajući da bi američke snage, ukoliko bude potrebno, mogle pratiti tankere kroz taj važan plovni put. Cijena sirove nafte West Texas Intermediate (WTI) u nedjelju navečer skočila je na čak 119 dolara po barelu zbog straha od zatvaranja Hormuškog moreuza.

Međutim, već do kraja trgovanja u ponedjeljak pala je ispod 90 dolara, što predstavlja promjenu veću od 30 dolara u manje od 24 sata. Iako su veleprodajne cijene nafte pale, potrošači u Evropi još uvijek ne osjećaju olakšanje.

Prenos cijena sa tržišta nafte na benzinske pumpe obično kasni, pa ekonomisti upozoravaju da inflatorni rizici i dalje postoje. Prema podacima platforme Fuel, cijene goriva u velikim evropskim gradovima i dalje su visoke.

U Milanu litra benzina iznosi 1,89 eura, dok je dizel 2,10 eura. U Parizu benzin košta 1,92 eura, a dizel 2,06 eura.

Frankfurt je trenutno najskuplji, gdje benzin košta 2,12 eura po litri, a dizel 2,19 eura. Glavni evropski ekonomista Goldman Sachsa, Sven Jari Stehn, ističe da je rast cijena energenata najdirektniji način na koji sukob u Iranu utiče na ekonomiju Evrope.

Prema procjenama ove investicijske banke, rast cijene nafte od 10 posto mogao bi povećati ukupnu inflaciju u eurozoni za oko 0,3 procentna poena. Međutim, dodatni problem može predstavljati i tržište plina, čije se cijene često kreću drugačijom dinamikom od nafte.

Ekonomista Bank of America Ruben Segura-Cayuela predstavio je tri moguća scenarija, ovisno o tome koliko dugo će cijene energenata ostati povišene. Prvi scenarij – umjereni šokAko se cijena nafte stabilizira oko 80 dolara po barelu, a plin oko 50 eura po megavatsatu tokom dva mjeseca, inflacija bi privremeno mogla dostići 2,5 posto, ali bi se do kraja ljeta vratila ispod ciljanih 2 posto.

Rast BDP-a eurozone u 2026. godini bio bi oko 1 posto. Drugi scenarij – snažniji energetski šokAko nafta poraste na oko 100 dolara, a plin na 60 eura po megavatsatu, inflacija bi u 2026. mogla iznositi prosječno 2,4 posto, s vrhuncem iznad 3 posto.

Privredni rast tada bi usporio na oko 0,8 posto. Treći scenarij – dugotrajan poremećajAko energetski šok potraje četiri mjeseca ili duže, inflacija bi mogla iznositi oko 2,2 posto na godišnjem nivou, dok bi privredni rast eurozone pao na oko 0,9 posto.

U slučaju dugotrajnog rasta cijena energenata, Evropska centralna banka mogla bi biti primorana da podigne kamatne stope za dodatnih 50 do 75 baznih bodova, najvjerovatnije do septembra. Finansijska platforma Polymarket trenutno procjenjuje da postoji 42 posto vjerovatnoće da će ECB tokom 2026. povećati kamatne stope.

Prije izbijanja sukoba s Iranom ta vjerovatnoća iznosila je svega 12 posto. Michael Saunders iz Oxford Economicsa upozorava da centralne banke više ne mogu jednostavno ignorisati inflaciju uzrokovanu rastom cijena energenata.

Prema njegovim procjenama, trenutni nivo cijena energenata mogao bi podići inflaciju u eurozoni u četvrtom kvartalu 2026. godine za dodatnih 0,5 do 0,6 procentnih poena u odnosu na ranije prognoze. Zbog velike zavisnosti Evrope od uvoza energenata, ovaj šok bi mogao imati snažniji uticaj nego u većini drugih velikih svjetskih ekonomija.

Ekonomisti upozoravaju da bi rast cijena nafte i plina, potaknut ratom u Iranu, mogao ponovo povećati inflaciju u eurozoni i natjerati Evropsku centralnu banku (ECB) da tokom 2026. godine razmotri podizanje kamatnih stopa. Nakon što je američki predsjednik Donald Tramp izjavio da se vojna kampanja protiv Irana približava kraju, tržište nafte doživjelo je dramatičan preokret.

Cijena nafte je u samo jednom danu naglo pala, ali se taj pad još uvijek nije osjetio na benzinskim pumpama širom Evrope. Tramp je na konferenciji za medije rekao da su američke i izraelske snage postigle brz napredak u operacijama protiv Irana te naglasio da Sjedinjene Američke Države neće dozvoliti poremećaje u globalnoj opskrbi energentima, uključujući strateški važan Hormuški moreuz.

– Opskrba naftom bit će dramatično sigurnija – rekao je Tramp, dodajući da bi američke snage, ukoliko bude potrebno, mogle pratiti tankere kroz taj važan plovni put. Cijena sirove nafte West Texas Intermediate (WTI) u nedjelju navečer skočila je na čak 119 dolara po barelu zbog straha od zatvaranja Hormuškog moreuza.

Međutim, već do kraja trgovanja u ponedjeljak pala je ispod 90 dolara, što predstavlja promjenu veću od 30 dolara u manje od 24 sata. Iako su veleprodajne cijene nafte pale, potrošači u Evropi još uvijek ne osjećaju olakšanje.

Prenos cijena sa tržišta nafte na benzinske pumpe obično kasni, pa ekonomisti upozoravaju da inflatorni rizici i dalje postoje. Prema podacima platforme Fuel, cijene goriva u velikim evropskim gradovima i dalje su visoke.

U Milanu litra benzina iznosi 1,89 eura, dok je dizel 2,10 eura. U Parizu benzin košta 1,92 eura, a dizel 2,06 eura.

Frankfurt je trenutno najskuplji, gdje benzin košta 2,12 eura po litri, a dizel 2,19 eura. Glavni evropski ekonomista Goldman Sachsa, Sven Jari Stehn, ističe da je rast cijena energenata najdirektniji način na koji sukob u Iranu utiče na ekonomiju Evrope.

Prema procjenama ove investicijske banke, rast cijene nafte od 10 posto mogao bi povećati ukupnu inflaciju u eurozoni za oko 0,3 procentna poena. Međutim, dodatni problem može predstavljati i tržište plina, čije se cijene često kreću drugačijom dinamikom od nafte.

Ekonomista Bank of America Ruben Segura-Cayuela predstavio je tri moguća scenarija, ovisno o tome koliko dugo će cijene energenata ostati povišene. Prvi scenarij – umjereni šokAko se cijena nafte stabilizira oko 80 dolara po barelu, a plin oko 50 eura po megavatsatu tokom dva mjeseca, inflacija bi privremeno mogla dostići 2,5 posto, ali bi se do kraja ljeta vratila ispod ciljanih 2 posto.

Rast BDP-a eurozone u 2026. godini bio bi oko 1 posto. Drugi scenarij – snažniji energetski šokAko nafta poraste na oko 100 dolara, a plin na 60 eura po megavatsatu, inflacija bi u 2026. mogla iznositi prosječno 2,4 posto, s vrhuncem iznad 3 posto.

Privredni rast tada bi usporio na oko 0,8 posto. Treći scenarij – dugotrajan poremećajAko energetski šok potraje četiri mjeseca ili duže, inflacija bi mogla iznositi oko 2,2 posto na godišnjem nivou, dok bi privredni rast eurozone pao na oko 0,9 posto.

U slučaju dugotrajnog rasta cijena energenata, Evropska centralna banka mogla bi biti primorana da podigne kamatne stope za dodatnih 50 do 75 baznih bodova, najvjerovatnije do septembra. Finansijska platforma Polymarket trenutno procjenjuje da postoji 42 posto vjerovatnoće da će ECB tokom 2026. povećati kamatne stope.

Prije izbijanja sukoba s Iranom ta vjerovatnoća iznosila je svega 12 posto. Michael Saunders iz Oxford Economicsa upozorava da centralne banke više ne mogu jednostavno ignorisati inflaciju uzrokovanu rastom cijena energenata.

Prema njegovim procjenama, trenutni nivo cijena energenata mogao bi podići inflaciju u eurozoni u četvrtom kvartalu 2026. godine za dodatnih 0,5 do 0,6 procentnih poena u odnosu na ranije prognoze. Zbog velike zavisnosti Evrope od uvoza energenata, ovaj šok bi mogao imati snažniji uticaj nego u većini drugih velikih svjetskih ekonomija.