Sukob u Sahari: Kako su Izrael, Maroko i Emirati natjerali Alžir na rat

Nakon što je vojni konvoj iz Alžira stigao na teritoriju Nigera, zabeleženo je prvo zvanično raspoređivanje alžirskih trupa izvan granica te zemlje još od 1973. godine. Prema ocjenama stručnjaka, ovaj potez predstavlja direktnu odbranu transsaharskog gasovoda i širih energetskih pozicija od sve izraženijeg uticaja Ujedinjenih Arapskih Emirata i Maroka u regiji Sahela.

Inicijalne vojne jedinice doputovale su u Niger krajem protekle sedmice, prenosi Reuters. Odluka alžirskog parlamenta donesena 25. oktobra omogućila je upućivanje snaga Narodne armije na područje Madame, smješteno na sjevernom dijelu Nigera nedaleko od libijske granice, gdje se ranije nalazila francuska vojna baza. Predsjedništvo Alžira za sada nije iznosilo podatak o tačnom broju angažovanih vojnika.

Posljednja slična operacija van matičnih granica izvedena je tokom 1973. godine kao vid podrške Egiptu u ratnom sukobu protiv Izraela. Navedeni korak označava značajnu promjenu u višedecenijskoj strategiji nemiješanja u tuđa pitanja, a uslijedio je pošto su alžirske vlasti krajem avgusta u Niger već uputile četiri vojna aviona radi suzbijanja pokušaja državnog udara protiv predsjednika Abdourahamanea Tianija.

Iako se Alžir tokom 2023. godine protivio smjeni vlasti kojom je Tiani preuzeo upravljanje zemljom, alžirski lider Abdelmadjid Tebboune sada mu pruža značajnu političku i vojnu potporu, pri čemu je angažman trupa realizovan upravo na Tianijev zahtjev, izvještava Middle East Eye. Senator Belkacem Boulghiti pojasnio je da je zadatak jedinica isključivo zaštita privredne infrastrukture i naftnih postrojenja alžirskih preduzeća, uz napomenu da vojnici ne idu s namjerom da vode ratne operacije.

Nekadašnji alžirski diplomata Amar Belani naveo je u nedavnoj analizi da je nestabilno stanje u Sahelu dio šireg koncepta destabilizacije u kojem ulogu imaju Ujedinjeni Arapski Emirati, Maroko, Izrael te pojedini francuski posrednici. Prema njegovom tumačenju, dalji nemiri u Nigeru direktno ugrožavaju projekat izgradnje transsaharskog gasovoda. Zine Ghebouli iz Evropskog vijeća za vanjske odnose ističe da novi bezbjednosni okolnosti nameću Alžiru imperativ zaštite strateških, prvenstveno energetskih interesa. Inače, Alžir je tokom septembra prekinuo diplomatske veze s Emiratima, optužujući ih za destruktivno djelovanje i izazivanje sukoba širom regije.

Poseban razlog za zabrinutost Alžira predstavlja i vojni zapovjednik iz istočne Libije Khalifa Haftar, kojeg podržavaju Emirati, a čije se snage pomjeraju ka saobraćajnim pravcima koji povezuju Libiju sa Nigerom. Haftarov sin Saddam pruža podršku Mahamoudu Sallahu, političkom protivniku aktuelnog predsjednika Tianija, čime se nalazi na suprotnoj strani u odnosu na alžirsku državu.

Suština rivalstva leži i u energetskim rutama. Alžirska kompanija Sonatrach, zajedno sa vlastima Nigera i nigerijskom naftnom korporacijom NNPC, radi na uspostavljanju gasovoda dužine oko 4.000 kilometara kojim bi se energenti iz Nigerije preko Nigera i Alžira transportovali ka Evropi. S druge strane, Maroko uz finansijsku i tehničku podršku Emirata promovira konkurentski pravac duž obale Atlantika usmjeren ka istim kupcima. Niger ostaje ključna tačka koju kopnena ruta ne može zaobići, pa osiguravanjem te teritorije Alžir nastoji zaštititi vlastiti projekat u odnosu na savez Maroka i Emirata.