Vojska uhapsila bivšeg moćnika: Haag ga traži zbog ratnih zločina u Darfuru

Sudanska vojska uhapsila je Ahmeda Harouna, nekadašnjeg visokog zvaničnika režima svrgnutog predsjednika Omara al-Bashira, za kojim Međunarodni krivični sud (ICC) traga zbog optužbi za ratne zločine i zločine protiv čovječnosti počinjene u Darfuru. Hapšenje je posebno zanimljivo jer je Harounova politička stranka podržavala vojsku u aktuelnom građanskom ratu, a razlozi njegovog privođenja za sada nisu poznati.

Informaciju o hapšenju Reutersu su u nedjelju potvrdila dvojica zvaničnika Stranke nacionalnog kongresa (NCP), čiji je Haroun predsjednik. Riječ je o nekadašnjoj vladajućoj stranci Sudana, koja je izgubila vlast nakon svrgavanja dugogodišnjeg predsjednika al-Bashira 2019. godine. Sudanska vojska nije odmah komentarisala hapšenje, a reakcija nije stigla ni iz Međunarodnog krivičnog suda.

Haroun je u subotu, samo dan prije vijesti o hapšenju, u televizijskom podcastu govorio o odnosima svoje stranke i sudanske vojske. Rekao je da NCP i vojska možda nisu politički usklađeni, ali da su ujedinjeni u borbi protiv paravojnih Snaga za brzu podršku (RSF), s kojima vojska ratuje od aprila 2023. godine. Pripadnici islamističkog pokreta, iz kojeg je nastala Harounova stranka, tvrde da su pomogli vojsci u operacijama protiv RSF-a. Zbog toga hapšenje otvara pitanje odnosa između vojnog rukovodstva i političkih struktura povezanih s bivšim režimom, a Reuters navodi da nije jasno zašto je vojska privela čovjeka čiji su politički saveznici podržavali njene ratne napore.

Međunarodni krivični sud izdao je nalog za Harounovo hapšenje 27. aprila 2007. godine zbog njegove navodne uloge u zločinima počinjenim u Darfuru tokom 2003. i 2004. godine. Optužen je po ukupno 42 tačke, od kojih se 20 odnosi na zločine protiv čovječnosti, a 22 na ratne zločine. Među djelima koja mu se stavljaju na teret su ubistva, silovanja, prisilno raseljavanje stanovništva, progon, mučenje i napadi na civile. U vrijeme navodnih zločina bio je državni ministar unutrašnjih poslova Sudana. Tužilaštvo ICC-a tereti ga za učešće u organizovanju i podržavanju djelovanja milicija Janjaweed, optuženih za masovne zločine nad civilima u Darfuru. Haroun je ranije odbacivao optužbe, nazivajući ih politički motivisanim.

Nakon svrgavanja al-Bashira 2019. Haroun je završio u zatvoru Kober u Kartumu, zajedno s drugim visokim zvaničnicima bivšeg režima. Kada je u aprilu 2023. izbio rat između vojske i RSF-a, on i drugi zatvorenici napustili su zatvor, a Haroun je tada javno saopćio da će s drugim bivšim zvaničnicima preuzeti odgovornost za vlastitu sigurnost. Njegovo kretanje nakon toga uglavnom nije bilo poznato javnosti, no Reuters je u aprilu 2025. razgovarao s njim na sjeveru Sudana, kada je ICC nazvao kolonijalističkom institucijom.

Za sada nema informacija da vojska namjerava predati Harouna Međunarodnom krivičnom sudu, a njegovo privođenje ne znači automatski da će biti prebačen u Haag. ICC godinama pokušava osigurati hapšenje više bivših sudanskih zvaničnika, uključujući i samog al-Bashira. Sudan nije član Rimskog statuta, ali je Vijeće sigurnosti UN-a 2005. godine uputilo situaciju u Darfuru ICC-u.

Harounovo hapšenje dolazi u trenutku kada se Sudan suočava s jednom od najtežih humanitarnih kriza na svijetu. Rat između regularne vojske, koju predvodi general Abdel Fattah al-Burhan, i RSF-a pod komandom Mohameda Hamdana Dagala izazvao je masovna raseljavanja, glad i razaranje velikih dijelova zemlje, a sukob je obilježen i optužbama za etnički motivisana ubistva i druga teška kršenja međunarodnog humanitarnog prava.