Bitka na mostu Vrbanja dobila dokumentarni film: Francuski vojnik otkrio nepoznate detalje

Bivši francuski marinac Benjamin Poincenet snimio je dokumentarni film “Vrbanja, The Assault on Dignity”, posvećen bici na mostu Vrbanja u Sarajevu, koja se dogodila 27. maja 1995. godine.

Film donosi svjedočenja učesnika jedne od značajnih operacija francuskih mirovnjaka Ujedinjenih nacija tokom agresije na Bosnu i Hercegovinu, a među sagovornicima je i François Lecointre, koji je komandovao francuskim vojnicima tokom akcije.

Poincenet je u razgovoru za Klix.ba objasnio da je ideja za dokumentarac nastala mnogo prije nego što je počeo raditi na njemu. Još kao dijete pratio je ratove devedesetih godina, a posebno događaje na prostoru bivše Jugoslavije. Zbog toga je razvio veliko poštovanje prema pripadnicima mirovnih snaga UN-a.

Sa 18 godina pridružio se francuskoj vojsci i služio u Marinskim trupama, gdje se bitka na mostu Vrbanja izučava kao jedan od važnih trenutaka vojne historije.

Posebno iskustvo doživio je tokom službe u Afganistanu, gdje je bio pod komandom čovjeka koji je učestvovao u napadu na most Vrbanja.

“Jednog dana, tokom patrole, okupio nas je oko sebe i ispričao nam priču o bici. Nije to izgledalo kao vojni brifing, nego kao da ponovo proživljava te trenutke. Tada sam bio samo vojnik. Nisam ni slutio da ću se petnaest godina kasnije vratiti ovoj priči kao filmski autor”, prisjetio se Poincenet.

Nakon što je završio svoj prvi dokumentarni film, odlučio je da ovo poglavlje historije francuske vojske i mirovnih snaga UN-a sačuva od zaborava.

Kontaktirao je bivšeg komandanta, a zatim se zajedno s njim vratio u Sarajevo, gdje je upoznao veterane koji su učestvovali u operaciji.

Jedan od najemotivnijih trenutaka za njega bio je kada je gledao bivšeg komandanta kako ponovo prelazi most Vrbanja, tri decenije nakon događaja u kojima je izgubio saborce.

“Poniženje je moralo prestati”

Bitka na mostu Vrbanja odigrala se nakon što su snage Vojske Republike Srpske, tokom noći 27. maja 1995. godine, zauzele posmatračnicu na mostu, prerušene u pripadnike francuskog kontingenta UN-a.

Napad se dogodio u širem kontekstu zauzimanja položaja Ujedinjenih nacija i uzimanja mirovnjaka za taoce. Poincenet navodi da su francuski vojnici prethodno mjesecima trpjeli napade, gubitke i ranjavanja, bez mogućnosti da odgovore zbog ograničenja mandata UN-a.

Dan prije napada na most Vrbanja, nekoliko francuskih položaja, uključujući Lukavicu, već je palo u ruke VRS-a.

“Za mnoge francuske vojnike Vrbanja je bila trenutak kada su odlučili da poniženje mora prestati”, kazao je autor dokumentarca.

Poincenet je želio rekonstruisati događaje s najvećom mogućom historijskom tačnošću, koristeći arhivske materijale, svjedočenja učesnika, vojne izvještaje, fotografije i videozapise.

Posebnu pažnju posvetio je ljudskoj dimenziji operacije, a ne samo njenom vojnom aspektu.

Dokumentarac prati svaku fazu akcije, od trenutka kada je prekinuta komunikacija s posmatračnicom, preko odluke kapetana Françoisa Lecointrea da istraži šta se dogodilo, do pripreme i pokretanja protunapada.

Sam napad trajao je približno dvadesetak minuta, ali je ostavio trajne posljedice na učesnike.

Svjedočenja učesnika nakon 30 godina

Jedan od najvažnijih dijelova dokumentarca predstavljaju svjedočenja francuskih vojnika koji su učestvovali u operaciji, ali i mirovnjaka koji su bili zarobljeni i maltretirani.

Poincenet ističe da su se pojedini učesnici istih događaja sjećali na različite načine, zbog čega je njihova svjedočenja upoređivao s arhivskim dokumentima, vojnim izvještajima, mapama i snimcima.

Među sagovornicima je i François Lecointre, komandant operacije koji je kasnije postao načelnik Generalštaba francuskih oružanih snaga.

Prema riječima autora, Lecointre u filmu ne govori o bici kao o vojnom uspjehu ili ličnoj pobjedi, već o odgovornosti koju je imao prema vojnicima pod svojom komandom i saborcima koji su izgubili živote.

Dokumentarac je već prikazan na televizijama u Francuskoj, a dobio je i nagradu “Pierre Schoendoerffer”, nazvanu po poznatom francuskom vojniku, ratnom reporteru i filmskom autoru.

Most Vrbanja ima posebno značenje za građane Sarajeva

Poincenet je svjestan da most Vrbanja za građane Bosne i Hercegovine ima i drugačiju historijsku dimenziju.

Posebno je istakao priču o Admiri Ismić i Bošku Brkiću, sarajevskim Romeu i Juliji, čija je tragična sudbina vezana upravo za ovaj most, kao i stradanje stanovnika Sarajeva tokom opsade.

Naglasio je da njegov dokumentarac ne pokušava zamijeniti ta sjećanja, već predstaviti drugi dio historije mosta, kroz iskustva francuskih pripadnika mirovnih snaga.

Prema njegovim riječima, u Bosni i Hercegovini život je izgubilo 56 francuskih mirovnjaka, dok ih je mnogo više ranjeno.

Na kraju razgovora izrazio je nadu da će dokumentarac biti prikazan i u Sarajevu, kako bi domaća publika, posebno mlađe generacije, imala priliku upoznati se sa svjedočenjima ljudi koji su učestvovali u tim događajima.